Asker Kaçağı

Asker Kaçağı
Derleyen: Bülent Somay
Çevirenler: Nesrin Kasap, Bülent Somay, Şencan Topaloğlu
Metis Yayınları
Ocak 2011 (2. basım)
180 sayfa

"Savaşa Karşı Bilimkurgu Öyküleri"

Metis Yayınları'nın seçkisi, hayranı olduğum Stanislaw Lem ve Philip K. Dick'in yanında, Türk bilimkurgu yazınından Müfit Özdeş'in bir öyküsüne de yer veriyor. Öyküleri derleyen Bülent Somay'ın sunuşu bilimkurguyu tanıtırken neden başka bir alandan değil, özellikle bilimkurgudan antimiliter öyküler seçtiklerini de anlatıyor ve bilimkurguyu neden sevdiğimi (benim asla toparlayamayacağım netlikte) bana özetliyor. "İyi bilimkurgu iyi edebiyattır." diyor.

Kitapta sekiz öykü var, hepsinden kısaca söz edelim:

Aldatmaca Oyunu, Philip K. Dick. Yabancı bir gezegende yaşayan, sürekli saldırı tehdidi altında olan insanları ve askeri düzendeki kamplarını anlatıyor Dick. Bir türlü bitmeyen saldırıların nedenini, kampın geçmişini, kontrolsüzce yapılan saldırı/savunmanın sonucunu görüyoruz kısa öyküde.

Alfred Bester'in Kaybolma Numarası, savaşın içinde başlıyor. "Amerikan Düşü" için; daha güzel bir yaşam, müzik, sanat, şiir ve kültür düşü için savaşıyorlar. Bu sırada savaş yaralılarının bulunduğu bir hastanenin kayıtdışı T koğuşunda gizemli olaylar yaşanıyor ve bu gizemi çözerken epey ilginç bir sonuca ulaşıyoruz!

Asker Kaçağı, William Tenn'in öyküsü. Gezegenlerarası savaşta ele geçirilen Jüpiterli yaratık ile, sorguya çekilmesine yardım eden Binbaşı Mardin'i anlatıyor hikaye. Bütün gezegenin askeri düzenle yönetilip, bütün erişkinlerin asker olduğu Dünya'da yaşayan, zorunlu olarak asker olan Mardin, militarizmi eleştiriyor.

Yine Philip Dick'in yazdığı Alacakaranlıkta Kahvaltı biraz gizemli bir öykü. Bir sabah uyanıp, kendilerini savaşın ortasında bulan bir aileyi anlatıyor.

Katherine MacLean ve Tom Condit'in yazdıkları Anlaşmak Kolay Değil, bu kitaptaki en sevdiğim öykülerden biri oldu. Yayılmacı bir politika ile, karşılaştıkları her uygarlığı "düzene sokulacak" ve hükmedilecek yeni bir tür olarak gören Kadir-i Mutlak Erdig İmparatorluğu'nun bir gemisi; Plüton'dan kalkan, Dünya asıllı araştırma gemisi Kemal Atatürk ile karşılaşıyor. (Evet, yazarların gemiye verdiği isim bu.) Atatürk Gemisi'ndeki barışçıl telepatlar, karşılarına çıkan asker kafalılardan epey eğlenceli bir yolla kurtuluyorlar.

Devle Dövüşen Bilgisayarın Öyküsü, bir Stanislaw Lem hikayesi. Savaşmayı çok seven hükümdar Poleander Partobon'un çığırından çıkan silah sevgisini anlatıyor. Savunma sanayisine harcanan inanılmaz miktarlarda parayı hatırlatıyor bu arada.

Eric Frank Russell'ın Son Baskı öyküsü de çok beğendiklerimden biri. Yeni keşfettikleri gezegene inen ve "Huld adına" o gezegene hakim olduklarını ilan eden askeri birliğin, bu gezegendeki yerli halkla tanışmasını; kanının son damlasına kadar asker olan komutanın disiplini koruma çabasını anlatıyor Russell.

Kitaptaki son öykü Müfit Özdeş'e ait olan Krrçiysk. Hala Son Tiryaki'yi okumadığım için Özdeş'in öyküleri hakkında çok fikrim yok, ama bu öyküsünü çok sevdiğimi söyleyemiyorum. İlginç bir konu işlese de anlatımı benim için biraz yabancı.

Mutlaka okunması gereken bir derleme Asker Kaçağı, bulduğunuz yerde alınız, okuyunuz.

Bayramlık Kitaplar

Uzuuun bir aradan sonra bugün Aşiyan Sahaf'a uğrayabildim, üç torba kitapla çıktım! Yukarıda gördüğünüz kitapların büyük kısmını benim için ayrılmış bir yığın halinde görünce mutluluktan havalara uçtum. Bu kadar mutlu olmuşken, izninizle bu kitaplardan birazcık bahsetmek istiyorum.

Beş tane Asimov kitabı aldım; İmparatorluk, yine Altın Kitaplar'ın farklı isimle yayımladığı Vakıf serisinden, ama ilk baskı olduğunu da görünce (1983) aldım; Bilinmeyen Tehlike ile Yeryüzünün ve Evrenin Keşfi, Asimov'un makale derlemelerinden; Galaksi Şeytanları ve Dünya Hepimize Yeter ise, bilimkurgu öyküleri. (Galaksi Şeytanları, benden önce İbrahim Kodal'a aitmiş. Herkes kitaplarına isim yazsa da, sahaftan aldığım bütün kitaplarda bir isim görsem ne güzel olurmuş aslında!)

Asker Kaçağı bir bilimkurgu öykü derlemesi. Korkunun Bütün Sesleri ile birlikte, bilimkurgu rafına eklenmesi gereken kitaplardan. Korkunun Bütün Sesleri'ni uzun süre önce alıp Asker Kaçağı'nı sonraya bırakmıştım, tamamlamış oldum.

Dracula'yı okumam gerekiyordu, son yıllarda pek popüler olan vampirlerin edebî temelini öğrenmek için. Rafta görünce, tabii ki almam gerekiyordu!

Edgar Allan Poe'yu bir süredir epey merak ediyorum, artık okumam gerektiğine karar verdim; özellikle Ray Bradbury'nin Poe sevgisi dolayısıyla. Seçme Hikayeler kitabı Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları'ndan çıkmış, 1985 yılında. Kapakta '97 Eylülü, Faruk'tan diye bir not var ama kime hediye edildiği belli değil.

Son olarak, kitapların arasında görünce minik bir çığlık attığım Doctor Who kitabı, Doktor Kim ve Gizli Silah var. Çeviriyi ve anlatımı beğenirsem serinin diğer kitaplarını da bulmam gerekecek tabii! Bir de, internette şöyle bir bakınayım dedim, 8 liraya aldığım kitabı 40 sterline (yaklaşık 115 TL) satan bir site buldum. Burada.

Şu gördüğünüz mükemmel kapaklı kitabı ise Faruk Bey ödünç verdi, okuyup iade etmek üzere. 1930 yılında basılmış olan Kalpazan "Türkiye Şarlok Holmesi Salih Münür Beyin hatıratı" imiş. Bu kitabın içinde de minik bir not var: 13 Aralık 1985 ht Mustafa'dan.

İnternette kitap hakkında bilgi bulamadım, fakat ayrıca bir yazarı olmadığına göre, Salih Münür Bey'in gerçek hikayesi olduğunu umuyorum.

İncecik bir kitap, 77 sayfa ve büyük puntolarla yazılmış fakat öyle ağdalı bir dili var ki, okuma hızımı epeyce düşürüyor. Buyrun, kitabın ilk üç cümlesi:

Polis mesleğine, zabıta vukuatına, cinaî ve esrarengiz vak'a ve hadiselerin iç yüzünü öğrenmeğe küçüktenberi mukavemet edilmez bir meyil ve muhabberim vardı. Her zaman gazetelerde okuduğu veya öteden beriden işittiğim faili meçhul bir vak'a; bende perdeler altında saklanan esrarı çözmek, bulmak emelini uyandırırdı. Bu mukavemet edilmez emel ve arzuların tesiriledir ki: 310 tarihinde o vakıt zabtiye nazırı olan Nazım Paşaya intisap ederek bil'fiil ifayı hizmete başladım.

İyi okumalar, iyi bayramlar!